ကဏ္ဍကဇာတ် (The Horse Bodhisatta)

ကဏ္ဍကဇာတ် (The Horse Bodhisatta)

ဘုရားအလောင်းတော်သည် ယခင်ဘဝက ကဏ္ဍကအမည်ရှိသော အလွန်ထူးချွန်သည့် မြင်းတစ်ကောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဏ္ဍကသည် အဆင်းလှပ၊ အင်အားကြီးမား၊ အလွန်မြန်ဆန်ပြီး အကြောက်တရားကင်းသော မြင်းဖြစ်သည်။ သူ၏ အထူးချွန်ဆုံးအရည်အချင်းမှာ သစ္စာတရားကို အလွန်တန်ဖိုးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်လမ်းသည် ကဏ္ဍကအလောင်းတော်၏ သစ္စာတရားကို စောင့်သိသော ဂုဏ်ကို ထင်ရှားစေသည်။

ထိုခေတ်က ကောသလမင်းကြီးသည် မင်းပြုတော်မူသည်။ ကောသလမင်းကြီးတွင် ကဏ္ဍကအမည်ရှိသော မင်းမြင်းတစ်စီး ရှိသည်။ ကဏ္ဍကသည် မင်းမြင်းများထဲတွင် ထိပ်တန်းဖြစ်သည်။ သူ၏ အကောင်အထည်၊ အဆင်းအရောင်၊ တောင့်တင်းသော ကိုယ်ခန္ဓာ၊ ပြေးနှုန်းမြန်ဆန်မှု၊ ခွန်အားကြီးမားမှုတို့ကြောင့် မည်သည့်မြင်းနှင့်မှ မယှဉ်သာပေ။ မင်းကြီးအဖို့ ကဏ္ဍကသည် ရတနာတစ်ပါးပမာပင် ဖြစ်သည်။ ကဏ္ဍကသည် အလွန်သစ္စာရှိပြီး မင်းကြီးအပေါ်၌ ချစ်ခင်မြတ်နိုးသော စိတ်ကို အမြဲမပြတ် ထားရှိသည်။

တစ်နေ့သောအခါ ကောသလမင်းကြီးသည် စစ်ထွက်ရန် စီစဉ်တော်မူသည်။ မင်းကြီးသည် ကဏ္ဍကကို အလွန်နှစ်သက်တော်မူသောကြောင့် “ငါ၏ အောင်လံထူ ရန်အတွက် ဤကဏ္ဍကမြင်းသည် မရှိမဖြစ်ပင်” ဟု တွေးတော်မူသည်။ မင်းကြီးသည် ကဏ္ဍကကို သုတ်သင်ပြင်ဆင်စေပြီး စစ်မြင်းအဖြစ် တင်ဆောင်တော်မူသည်။ ကဏ္ဍကသည် မင်းကြီး၏ အမိန့်ကို နာခံပြီး “ကျွန်ုပ်သည် မင်းကြီး၏ အလိုကို မည်သည့်အခါမျှ မလွန်ဆန်ပါ” ဟူသော သစ္စာကို စိတ်ထဲတွင် အမြဲစွဲမြဲလျက် ရှိသည်။

စစ်ပွဲကား ကြမ်းကြုတ်လှသည်။ ရန်သူတို့သည် အလွန်များပြားပြီး စွမ်းရည်ထက်မြက်ကြသည်။ မင်းကြီး ကောသလသည် ကဏ္ဍကကို စီးနင်း၍ တိုက်ပွဲဝင်တော်မူသည်။ ကဏ္ဍကသည် မင်းကြီး၏ အမိန့်ကို နာခံလျက် “မင်းကြီး မည်သည့်ဘက်သို့ ဦးတည်စေကာမူ ကျွန်ုပ်သည် မတွန့်ဆုတ်ပါ” ဟု စိတ်တွင် သစ္စာပြုထားသည်။ ရန်သူအင်အား အလွန်များပြားသော်လည်း ကဏ္ဍကကား မကြောက်မရွံ့၊ မင်းကြီးကို လုံခြုံစွာ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ သူ၏ မြန်ဆန်သော ခြေလှမ်းများ၊ အားကောင်းသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် ရန်သူအများအပြားကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည်။

တိုက်ပွဲကား အချိန်ကြာမြင့်သည်။ မင်းကြီး ကောသလသည် အလွန်ပင်ပန်းတော်မူသည်။ ရန်သူတို့သည် မင်းကြီး၏ အင်အားကို သိမြင်သောကြောင့် ကဏ္ဍကကို တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ အချို့က လှံများဖြင့် ပစ်ခတ်ကြသည်။ အချို့က ဓားများဖြင့် ခုတ်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ ကဏ္ဍကသည် မင်းကြီးကို ကာကွယ်ရန်အတွက် “ကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် မင်းကြီးကို ဖုံးအုပ်မည်။ မည်သည့်ဒဏ်ရာကိုမဆို ကျွန်ုပ်ခံယူမည်” ဟု သစ္စာပြုထားသည်။

ထိုအချိန်တွင် အလွန်အင်အားကြီးမားသော ရန်သူတစ်ဦးသည် မင်းကြီးကို တိုက်ခိုက်ရန် ချဉ်းကပ်လာသည်။ သူသည် အလွန်ထက်သော ဓားတစ်လက်ကို ကိုင်ဆောင်ထားသည်။ ကဏ္ဍကသည် ထိုရန်သူကို မြင်သောအခါ “ဤရန်သူသည် မင်းကြီးကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်၏ သစ္စာကို ယခုအခါ အသုံးချရမည်” ဟု တွေးသည်။

ကဏ္ဍကသည် မင်းကြီးကို ကာကွယ်ရန်၊ ရန်သူ၏ ဓားချက်ကို ခံရန်အတွက် “အရှင်မင်းကြီး! အကျွန်ုပ်ကို အမိန့်တော်ရှိပါက ရန်သူ၏ ဓားကို ကျွန်ုပ်ခံယူပါမည်။ သို့သော် အရှင်မင်းကြီးကိုမူ ကျွန်ုပ်အသက်နှင့်လဲ၍ ကာကွယ်ပါမည်” ဟု “မင်းကြီး၏ အသက်ကို ကယ်တင်ရန် ကျွန်ုပ်၏ သစ္စာကို တည်စေရပါမည်” ဟု သစ္စာပြုသည်။

ရန်သူ၏ ဓားသည် ကဏ္ဍက၏ ဝမ်းဗိုက်ကို ထိုးစိုက်ဝင်သွားသည်။ ကဏ္ဍက၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ သွေးများ အလဟဿ စီးကျလာသည်။ မင်းကြီး ကောသလသည် ထိုအဖြစ်ကို မြင်သောအခါ အလွန်တုန်လှုပ်တော်မူသည်။ “အို ကဏ္ဍက! မင်းငါ့အပေါ်၌ မည်မျှ သစ္စာရှိသနည်း။ ငါ့အသက်ကို ကယ်တင်ရန် မင်း၏ အသက်ကို စွန့်လွှတ်ရချေပြီ” ဟု ဝမ်းနည်းစွာ မိန့်တော်မူသည်။

ကဏ္ဍကသည် အလွန်နာကျင်နေသော်လည်း မင်းကြီး၏ မျက်နှာကို ကြည့်၍ “အရှင်မင်းကြီး! ကျွန်ုပ်၏ သစ္စာသည် အမှန်ပင် ဖြစ်ပါ၏။ သို့သော် အကျွန်ုပ်ကို အရှက်ရစေသော အချက်တစ်ချက်ကား ရှိပါသေး၏” ဟု ဆိုသည်။

မင်းကြီး ကောသလသည် “အဘယ်နည်း၊ ကဏ္ဍက။ မင်းအရှက်ရစရာ အဘယ်အရာ ရှိပါသနည်း” ဟု မေးတော်မူသည်။

ကဏ္ဍကသည် နာကျင်စွာပင် ဖြေကြားသည်။ “အရှင်မင်းကြီး! ကျွန်ုပ်သည် အလွန်မြန်ဆန်သော မြင်းဖြစ်ပါလျက်နှင့် အရှင်မင်းကြီးကို ချီဆောင်၍ ရန်သူထံမှ မလွတ်မြောက်နိုင်ခဲ့သည်ကား အရှက်ပင် ဖြစ်ပါ၏။ သို့သော် အရှင်မင်းကြီး၏ အသက်ကို ကယ်တင်ရန် ကျွန်ုပ်၏ သစ္စာကို တည်စေခဲ့သည်ကား အကျွန်ုပ်အတွက် ဂုဏ်ပင် ဖြစ်ပါ၏။”

ကဏ္ဍကသည် ထိုစကားကို ပြောပြီးနောက် အသက်ကုန်ဆုံးသွားသည်။ မင်းကြီး ကောသလသည် ကဏ္ဍက၏ အလောင်းကို အလွန်ပင် ကြေကွဲဝမ်းနည်းစွာ ပွေ့ဖက်တော်မူသည်။ “ကဏ္ဍက၊ မင်းကား ငါ၏ အကောင်းဆုံး မိတ်ဆွေ၊ အကောင်းဆုံး အစေခံပင် ဖြစ်သည်။ မင်း၏ သစ္စာတရားကို ငါဘယ်အခါမှ မမေ့ပါ” ဟု ဆိုတော်မူသည်။

စစ်ပွဲကား ပြီးဆုံးသွားသည်။ မင်းကြီး ကောသလသည် အောင်ပွဲခံ၍ နန်းတော်သို့ ပြန်ကြွတော်မူသည်။ သို့သော် မင်းကြီး၏ စိတ်နှလုံးကား “ကဏ္ဍက၏ သစ္စာတရား” ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ မင်းကြီးသည် ကဏ္ဍကကို အောက်မေ့သတိရ၍ “အလွန်သစ္စာရှိသော ကဏ္ဍကအပေါ်တွင် မည်သည့်အကျိုးကို ပြန်လည်ပြုနိုင်အံ့နည်း” ဟု တွေးတော်မူသည်။

မင်းကြီးသည် ကဏ္ဍက၏ ဂုဏ်ကို ချီးမြှင့်ရန်၊ သစ္စာတရားကို တန်ဖိုးထားကြောင်းကို ပြသရန်အတွက် “ကဏ္ဍက၏ အလောင်းကို ဂုဏ်ပြု၍ နန်းတော်ရှေ့တွင် ရုပ်တုကြီးတစ်ခုကို တည်စေမည်။ ထိုရုပ်တုကို နန်းတော်၏ အလယ်တည့်တည့်တွင် တည်ထားမည်။ ထို့နောက် မည်သူမဆို နန်းတော်သို့ ဝင်ထွက်လျှင် ကဏ္ဍက၏ သစ္စာတရားကို သတိရစေရမည်” ဟု အမိန့်တော်ချမှတ်တော်မူသည်။

နန်းတော်မှူး၊ မှူးမတ်များသည် မင်းကြီး၏ အမိန့်ကို နာခံ၍ “ကဏ္ဍကမြင်း၏ ရုပ်တု” ကို အလွန်ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ တည်ထားကြသည်။ ထိုရုပ်တုသည် “သစ္စာတရား၏ အသင်္ကေတ” အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မင်းကြီး ကောသလသည် နေ့စဉ် ကဏ္ဍက၏ ရုပ်တုကို ကြည့်ရှု၍ “သစ္စာတရား၏ အရေးပါပုံ” ကို သတိရတော်မူသည်။

ကောသလမင်းကြီးသည် နောင်သောအခါတွင်လည်း “သစ္စာတရားကို အလွန်တန်ဖိုးထားတော်မူသည်။” သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် “သစ္စာတရား” ကို အခြေခံ၍ အလွန်အောင်မြင်သည်။ မည်သည့်အခါမျှ “သစ္စာဖောက်သည် မရှိ”။

ဤသို့ဖြင့် ဘုရားအလောင်းတော် ကဏ္ဍကမြင်း၏ သစ္စာတရားသည် “အလွန်ထင်ရှားကျော်ကြား” ခဲ့သည်။ သူ၏ သစ္စာကို စောင့်သိသော ဂုဏ်သည် “နောင်လာနောက်သားများအတွက် အတုယူစရာ” ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤဇာတ်လမ်းသည် “သစ္စာတရား၏ အင်အား” နှင့် “မိမိ၏ မင်းအပေါ်၌ သစ္စာစောင့်သိမှု” ၏ အရေးပါပုံကို ဖော်ပြသည်။

คติธรรม

သစ္စာတရားသည် အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသည်။ မိမိ၏ သစ္စာကို စောင့်သိခြင်းသည် ကိုယ်ကျင့်တရား၏ အခြေခံပင် ဖြစ်သည်။ မင်းအပေါ်၌ သစ္စာရှိခြင်းသည် အစေခံ၏ အဓိက တာဝန်ပင် ဖြစ်သည်။

บารมีที่บำเพ็ญ

သစ္စာบารมี